ბერძნები საქართველოში, ორ სამშობლოს შუა
განაცხადი
ნახვა: 2882
ენები: 

ახილეს ჩირაჰიდისის სახლზე აღმართული საბერძნეთის დროშა პატრონს მუდმივად ახსენებს წარმომავლობას. ამის მიუხედავად, 60 წლის ჩირაჰიდი საქართველოს აღმოსავლეთით მდებარე დიდ ირაგაში სეირნობისას, ისევე გრძნობს თავს ქართველად, როგორც სოფლის დანარჩენი 161 მაცხოვრებელი. მისთვის და თეთრწყაროს მუნიციპალიტეტში დარჩენილი სხვა ბერძნებისთვის სამშობლო მარტივი ცნება არ არის. 

"(მე ვარ ბერძენი) საქართველოა ჩემი სამშობლო, ჩემი სახლი ესაა" - ამბობს იგი. 

ჩირაჰიდისის წინაპრები თურქეთიდან საქართველოში 1800-იან წლებში ჩამოვიდნენ, მაშინ როდესაც რუსეთსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის კონფლიქტი მძვინვარებდა. 1886 წლისთვის საქართველოში 20 000 ბერძენი ცხოვრობდა. მომდევნო საუკუნის განმავლობაში მათი რაოდენობა გაიზარდა, ცხოვრება კი გაუმჯობესდა. იმ დროს ქვეყანა უკვე საბჭოთა კავშირის ნაწილი იყო. ქვემო ქართლის რეგიონში, სოფლები: დიდი ირაგა, პატარა ირაგა, ჯიგრაშენი, ივანოვკა და ვიზიროვკა ბერძნებით იყო დასახლებული.  

1990-იანი წლებში, საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად, საქართველოდან საბერძნეთში ბერძენთა მასობრივი მიგრაცია დაიწყო, სადაც ისინი მოქალაქეობას იღებდნენ და სამუშაოსაც ადვილად შოულობდნენ. დროთა განმავლობაში, სოფლები დაცარიელდა და მიჩუმდა. 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ეთნიკური ბერძნები ქვეყანაში 5,544 ადამიანს შეადგენენ, მათგან უმრავლესობა (2113 ადამიანი), ქვემო ქართლში, სხვადასხვა სოფელში ცხოვრობს. 

ჩირაჰიდისი მასობრივ გამგზავრებას შეუერთდა და საბერძნეთის მეორე ყველაზე დიდ ქალაქში, თესალონიკში გადავიდა საცხოვრებლად. მან და მისმა ოჯახმა ბერძნული პასპორტები მიიღეს. მისი ბაბუა დიდ ირაგაში დარჩა, იქამდე სანამ მარტო შეეძლო ცხოვრება და 1994 წელს ისიც თესალონიკში გაემგზავრა. იგი საბერძნეთში გარდაიცვალა, მაგრამ  მისი თხოვნა საქართველოში დასაფლავება იყო.

 "საქართველოში 2012 წელს დავბრუნდი, პაპაჩემი აქ გადმოვასვენე და დავკრძალე. ეს მისი სურვილი იყო. ჩემი სურვილიც ეგაა” - ამბობს ჩირაჰიდისი უზადო ქართულით.

ისინი, ვისაც მშობლიურ მიწასთან კავშირის გაწყვეტა არ სურთ, არდადეგებს საქართველოში ატარებენ ან მოდიან იმისათვის, რომ მამებისა და ბაბუების დატოვებული ქონება დაიმტკიცონ. 

ჩირაჰიდისი წელიწადში ათ თვეს საქართველოში, დიდ ირაგაში ატარებს, დანარჩენ დროს კი რეგულარულად მიემგზავრება თესალონიკში, სადაც მისი ოჯახი ცხოვრობს. იგი ყოფილი მძღოლია და ჯერჯერობით პენსიაზე გასვლას არ აპირებს. შიგადაშიგ ახლაც მუშაობს. გარდა ამისა, ოჯახი საბერძნეთიდან ფინანსურად ეხმარება. ბაღში ხილი აქვს და თავად ამზადებს ღვინოსა და ჭაჭას. 

"მე ქვაზეც ვმუშაობდი, აქ ყველა ბერძენი ქვაზე მუშაობდა. ამიტომაცაა რომ ყველა ბერძნული სახლი ამ სოფელში ქვისაა” - ამბობს იგი.

ახილეს ჩირაჰიდისი მშობლების მსგავსად საქართველოში დაიბადა და იგი საკუთარ სამშობლოდ მიაჩნია.
ჩირაჰიდისის ოჯახის ფოტოები მისი სახლის კედელზე. მას შემდეგ, რაც 90-იან წლებში ოჯახი საბერძნეთში წავიდა, ჩირაჰიდის ცოლ-შვილი თესალონიკში ცხოვრობს. მათ საქართველოში დაბრუნება არ სურთ. მისი შვილები საბერძნეთში არიან დაოჯახებულები.
სახლი დიდ ირაგაში. სახლის პატრონი ბერძენია, რომელიც სოფელში მხოლოდ ზაფხულში, არდადეგებზე ბრუნდება.
ჩირაჰიდისის მარანი. „ქართული ღვინო მიყვარს. ყოველ წელს ვაკეთებ ღვინოს ორი ჯიშის ყურძნისგან - რქაწითელი და მანავი.”
სოფელ პატარა ირაგას სასაფლაო. საფლავის ქვებზე წარწერების უმეტესობა ბერძნულადაა. ჩირაჰიდისის წინაპრებიც აქ არიან დასაფლავებულები.
ჩირაჰიდისი ბერძნულ და ქართულ ძველ ნივთებს აგროვებს. ხშირად მათ მეზობლები ჩუქნიან. ნივთებს შორის არის თუთუნის შესახვევი და კარაქის სადღვები დანადგარი. ასევე, ხმალი და ხალიჩა, რომელიც როგორც თავად ამბობს ორი საუკუნის წინ, თურქეთიდან არის წამოღებული.
ბერძნულმა თემმა პატარა ირაგაში წმინა ილიას (ბერძნულად წმ. ელია) ეკლესია ააშენა. ამჟამად იგი ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის საკუთრებაშია და იქ რელიგიური რიტუალები ქართულად ტარდება, მათ შორის, 2 აგვისტოს ილიობა. „ბერძნულ-ქართულ ეკლესიას ეძახიან, რადგან ბერძნებმა ააშენს იგი და დღესაც ესწრებიან ლიტურგიას” - ამბობს ადგილობრიივ მღვდელი გიორგი ალტუნაშვილი.
ჩირაჰიდისისს ბერძნული დროშა უჭირავს. იგი ძირითადად დიდ ირაგაში ცხოვრობს და თესალონიკში, ოჯახის სანახავად წელიწადში რამდენიმე თვით ბრუნდება.
ბერძნული სკულპტურა პატარა ირაგას ერთ-ერთ ცარიელ სახლში. სოფელში სახლების უმეტესობა ცარიელია, თუმცა ზოგიერთი პატრონი დროგამოშვებით ბრუნდება.
ბეღელად გადაკეთებული მიტოვებული ბერძნული სახლი პატარა ირაგაში.

დიდ ირაგადან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით, ჯიგრაშენში ცხოვრობს სოფია პაპუნიდი, რომელიც ერთ-ერთი ბერძენია ვინც 100 კაციან სოფელში დარჩა. ჩირაჰიდისის მსგავსად ისიც საქართველოში დაიბადა, თუმცა ქვეყნის დატოვება არ სურს.  

"ჩემი მეუღლე 10 წლის წინ გარდაიცვალა. გადავწყვიტე აქ დავრჩენილიყავი და გამეგრძელებინა ცხოვრება. ეს სახლი ჩვენ ერთად ავაშენეთ, დიდი შრომა გავწიეთ. ჩემს გოგონას (რომელიც საბერძნეთში ცხოვრობს) ვუთხარი, რომ არ ვაპირებდი ამ სახლის მიტოვებას. როცა მოვკდები, შეუძლიათ გაყიდონ," – ამბობს 83 წლის სოფია, რომელიც საბერძნეთში 90-იანებში გაემგზავრა და რამდენიმე წელში უკან დაბრუნდა. "გაოცებული ვიყავი. ყველგან ასფალტი იყო, სოფლებშიც კი. მაშინ ვუთხარი ჩემს თავს, რომ ის არ იყო ჩემი სახლი. მივხვდი რომ საქართველოში მინდოდა ცხოვრება. მე საქართველოში გავიზარდე. ესაა ჩემი სახლი, აქ უნდა დავიმარხო, სადაც ჩემი მეუღლეა დასაფლავებული".

ბერძენი ახალგაზრდები სოფელში თითზე ჩამოსათვლელად არიან. პატარა ირაგაში, სადან 173 ადამიანი ცხოვრობს, სულ რამდენიმე ბერძნული ოჯახია, რომლებსაც ბავშვები ჰყავთ. ადგილობრივ სკოლაში ბერძნული წარმოშობის მხოლოდ ოთხი ბავშვი სწავლობს. 

ხანდახან ადამიანები დინების საპირისპიროდაც მოძრაობენ. მარინა ცირიპიდი მშობლების მსგავსად საქართველოში დაიბადა და ვასილიზე დაქორწინდა, რომელიც საბერძნეთიდან საქართველოში გადმოვიდა საცხოვრებლად. 12 წლის შემდეგ ვისილისთვის საქართველო საკუთარი სახლი გახდა, სადაც მართალია ცხოვრება რთულია, მაგრამ მარინასგან განსხვავებით უკან წასვლა არ სურს. 

"მას აქ მოსწონს ყოფნა, ტყეში მუშაობს, შეშაზე. მე ადგილობრივ საჯარო სკოლაში ვმუშაობ დამლაგებლად, სადაც ჩემი შვილი, 12 წლის აფანასია სწავლობს” - ამბობს მარინა.

ჩირაჰიდისი მომავალს იმედით უყურებს, რაც მარტივი არ არის. მისი ცოლ-შვილი დროგამოშვებით სტუმრობს დიდ ირაგას. ძირითადად იმ დღესასწაულების დროს, რომელიც ქართველებსა და ბერძნებს ერთსა და იმავე დროს აქვთ, რაც საუკუნეების მანძილზე ერთად ცხოვრების შედეგია.

ახილეს ჩირაჰიდისიმ კარგად იცის თუ სად მთავრდება მისი გზა და სასაფლაოსკენ იშვერს ხელს:

"ჩემი საბოლოო ადგილი იქაა. აქ მინდა მოვკვდე".

სოფია პაპუნიდი ჯიგრაშენში მარტო ცხოვრობს. როგორც სხვა ეთნიკური ბერძენი, იგი 1990-იან წლებში საბერძნეთში დაბრუნდა, მაგრამ 83 წლის სოფია ამბობს, რომ მისი წინაპრების სახლი მისთვის უცხო აღმოჩნდა. „აქ დავბრუნდი, ჩემს ქვეყანაში.”
ჩირაჰიდისი მეგობრებთან ერთად, რომლებიც სოფელში თავიანთი სახლების მოსანახულებლად დაბრუნდნენ.
მარინა ცირიპიდი, 37 წლის. იგი პატარა ირაგაში ქმართან და შვილთან ერთად ცხოვრობს.
12 წლის აფანასია პატარა ირაგაში ქართულ სკოლაში დადის. იგი ფლობს ქართულ, რუსულ და ბერძნულ ენებს.
მარინა და მისი შვილი აფანასია პატარა ირაგაში.
63 წლის ალექსი პერკულიდი ახილეს ჩირაჰიდისის მეგობარია. მან ბევრი სხვა ბერძენის მსგავსად ირაგა 90-იან წლებში დატოვა და საცხოვრებლად საბერძნეთში გადავიდა. რამდენიმე კვირის წინ ალექსი საქართველოში დაბრუნდა დედისგან დატოვებული სახლის გადასაფორმებლად. ალექსის ორი შვილი ჰყავს, რომლებიც საბერძნეთში არიან დაოჯახებულები. როგორც ჩირაჰიდისი ამბობს, ალექსი სოფელში დაბრუნებას აპირებს. იგი ქართულად ვერ ლაპარაკობს, მაგრამ ზოგიერთი ქართული სიტყვა ესმის.

დეკემბერი, 2018 გზაზე

 

ჩაიხანა
ჩვენ შესახებ
|
© საავტორო უფლება