იზოლაცია, როგორც ცხოვრების წესი - სექსუალური უმცირესობები კავკასიაში

ფოტოგრაფი სოფი მდივნიშვილი , ნატა ვაჰაბოვა , დიანა კარაპეტიანი


სამხრეთ კავკასიაში მცხოვრები სექსუალური უმცირესობებისთვის, სახლი სულაც არ ნიშნავს სამოთხეს. მშობლები და ოჯახები, რომლებიც მათ კომფორტსა და უსაფრთხოებას, ალბათ, პირველ რიგში უნდა უზრუნველყოფდნენ, ამას ხშირად ვერ, ან არ აკეთებენ. სწორედ ამის გამო, საქართველოში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში მცხოვრები სექსუალური უმცირესობები იზოლირებულები და დაუცველები რჩებიან და აღარც ძალა ჰყოფნით იმისათვის, რომ სიძულვილის მოტივით ჩადენილ დანაშაულსა და დისკრიმინაციას ებრძოლონ. საფრთხე ბევრი ფორმით ვლინდებაიქნება ეს სიტყვიერი შეურაცხყოფა საზოგადოებრივ ტრანსპორტში, ძალადობა ოჯახში, თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა, თუ შევიწროება სამსახურში.

სამივე ქვეყანაში სექსუალური უმცირესობები მხოლოდ იმის გამო ისჯებიან, რომ ისინი საკუთარ იდენტობას არ უარყოფენ. ევროპულ ქვეყნებს შორის, ყველაზე გაუსაძლისი მათი ცხოვრება აზერბაიჯანშია. იქ გეი და ტრანსგენდერ მოქალაქეებს პოლიცია უკანონოდ აკავებს და ზოგჯერ აწამებს კიდეც.
სომხეთში კი, მოსალოდნელი დისკრიმინაციისა და ჰომოფობიური დანაშაულისაგან თავდაცვის მიზნით, სექსუალურ უმცირესობებს საზოგადოებისგან იზოლირებულად ცხოვრება უწევთ. კანონებისა და უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, სომხეთში აზერბაიჯანზე უკეთესი სიტუაციაა, თუმცა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ სამართლებრივი ბერკეტი არ არსებობს. ამასთანავე, მედიასივრცე სავსეა სიძულვილის ენითა და ჰომოფობიური თავდასხმებით.

მიუხედავად მიღებული კანონებისა, რომლებიც სექსუალურ უმცირესობებს შესაძლოა მხოლოდ ზედაპირულად იცავს, საქართველოში ჰომოფობია მაინც მძვინვარებს. პოლიტიკური ნების არარსებობის გამო, ეს ადამიანები უსაფრთხოდ თავს მაინც ვერ გრძნობენ, შედეგად კი ვიღებთ მოძალადე პოლიციას, სიძულვილის ნიშნით ჩადენილ მზარდ დანაშაულსა და დაუცველობის შეგრძნებას. ხშირია დისკრიმინაციის შემთხვევებიც. აქტივისტები განსაკუთრებულად აღნიშნავენ იმას, რომ სექსუალური უმცირესობებს სამსახურის დაკარგვის ძალიან ეშინიათმათთვის რთულია სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ თავშესაფარში მოხვედრაც, ან სამედიცინო დახმარების მიღება.

ეს ყველაფერი მათ ხმის ამოღების ძალას ართმევს. სამივე ქვეყანაში სექსუალური უმცირესობებისთვის ძალიან ცოტა საჯარო სივრცეა, სადაც ისინი თავს უსაფრთხოდ გრძნობენ, ამიტომ მათ აქტიურობა ძირითადად დახურულ ფეისბუკ ჯგუფებში უწევთ
ამ პროექტის მიზანია, სექსუალურ უმცირესობებს საჯარო პლატფორმა მისცეს, სადაც საკუთარ ცხოვრებაზე, შიშებსა და იმედებზე ღიად ილაპარაკებენ.

მაგალითად, ნორას, რომელმაც მედდის საქმიანობა შეისწავლა, იმედი აქვს, რომ ერთ დღეს საკუთარი პროფესიით იმუშავებს და იძულებული აღარ იქნება, თავი სექსმუშაკობით ირჩინოს. უმიდს კი, უბრალოდ, ძალიან უნდა, რომ საკუთარ სხეულში თავი კომფორტულად იგრძნოს. რაც შეეხება ანას, ის იმ დღეზე ოცნებობს, როცა შეყვარებულთან ერთად ხალხში ხელჩაკიდებული გაივლის.

ეს მათი ამბებია, იმ სივრცეებიდან მოყოლილი, სადაც თავს მშვიდად და რაც მთავარია ისე გრძნობენ, როგორც სახლში.



საქართველო

6 წელია საქართველომდისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებკანონი მიიღო. წესით ამ ცვლილებას იმ ადამიანების უფლებებიც უნდა დაეცვა, რომლებიც ქვეყანაში სექსუალურ უმცირესობას წარმოადგენენ. თუმცა, რეალობა დღემდე განსხვავებულია. მათზე ძირითადად სიძულვილის ენით საუბრობენ და მათი ყველა შეკრებაც ბოლოს ულტრა-მემარჯვენე ჯგუფების, ან რელიგიური ორგანიზაციების მხრიდან მუქარით სრულდება. ამას ადასტურებს სახალხო დამცველის 2018 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშიც, სადაც ვკითხულობთ, რომ ჰომოფობია და ტრანსფობია საზოგადოებაში ჯერ კიდევ ძალიან ძლიერია. ამის გამო, ადამიანები იძულებულები არიან საშინელი ჩაგვრა, დამცირება აიტანონ. ხშირად ისინი  ძალადობის მსხვერპლებიც ხდებიან.  


ანი 18 წლისაა. 14 წლის იყო, როცა პირველად გაიაზრა, რომ გოგოები იზიდავდა.

ბავშვობიდანვე ქალებს ვხატავდი და არა კაცებს. მსიამოვნებდა მათი სხეულის თოთოეული ნაწილის ფუნჯით ასახვა. შესაძლოა მაშინ ვერ ვაანალიზებდი რა ხდებოდა ჩემს თავს, მაგრამ მოგვიანებით, მივხვდი, რომ ქალებთან გაცილებით მეტ სიახლოვეს ვგრძნობდი. ამან დამაფიქრა იმაზე, თუ ვინ ვიყავი და რა მინდოდა სინამდვილეში. ამიტომაც გადავწყვიტე ურთიერთობა ორივე სქესთან მეცადა.”
იხსენებს როგორ გაანდო ეს ამბავი მაშინ თავის რამდენიმე ახლო მეგობარს, მაგრამ ვერ გაუგეს. დღეს იმ მეგობრებიდან არც-ერთთან ურთიერთობა აღარ აქვს.


“ძალიან ინდივიდუალურია როდის მოგინდება ამაზე ხმამაღლა ლაპარაკი, როდის იპოვი ამისთვის ძალას. გამბედაობა სჭირდება. მაგრამ, თუ ოდესმე გადაწყვეტ "ვინმეს" გაუმხილო, მგონია, რომ ის აუცილებლად გაგიგებს. ყოველშემთხვევაში მინდა ამის მჯეროდეს.”

“ჩემი და ერთადაერთია, რომელმაც ეს ამბავი იცის ოჯახში. სხვათაშორის, ძალიან ნორმალურად მიიღო. სხვას ვერავის ვეტყოდი, მხოლოდ იმიტომ არა, რომ მეშინოდა, უბრალოდ, არ მინდოდა იმედი გამეცრუებინა მათთვის. ჩემს მშობლებს ჩემზე წარმორმოდგენა უკვე აქვთ შექმნილი, შეიძლება ძალიან მკაცრად არ განმსაჯონ რომ გაიგონ, მაგრამ მაინც ძალიან გაუჭირდებათ იმის დაჯერება, რომ მე ის არ ვარ, ვინც მათ უნდათ რომ ვიყო.”


ლიკა, 21 წლის. 13 წლის იყო, როცა მშობლებს პირველად გამოუტყდა, რომ ლესბოსელი იყო. საშინლად გაბრაზდნენ და არ აღიარეს. “ყველა მეგობარს ჩამომაშორეს, ტელეფონი წამართვეს, სკოლაში ჩემი კონტროლი დაიწყეს. საშინელი დეპრესია დამეწყო. ოთახში ჩავიკეტე და აღარ გავდიოდი, არც საჭმელს ვჭამდი. მამა როცა დათვრებოდა, სულ მცემდა”.

წლების შემდეგძალადობასთან ერთად, შელოცვას უკითხავდნენ

მხოლოდ სიკვდილზე მეფიქრებოდა, თავის მოკვლაც ვცადე, ბევრი წამალი დავლიე ერთად, მაგრამ ჩემი და მიხვდა და მაშინვე საავადმყოფოში გადამიყვანეს.”

18 წლის იყო, როცა სოფელი დატოვა და დახმარების საძებნელად თბილისში ჩამოვიდა. “თანასწორობის მოძრაობიდანაქტივისტები დაუდგნენ მხარში. პრინციპში, ისინი დაეხმარნენ რომ ქვეყნა რაც შეიძლება მალე დაეტოვებინა.

გერმანია ძალიან სპონტანურად გადავწყვიტე. რომელ ქვეყანაში წავიდოდი პრინციპში დიდი მნიშვნელობა არც ჰქონდა, მთავარი იყო საქართველო დამეტოვებინა. რატომღაც ვიფიქრეთ, რომ გერმანიაში უფრო ადვილად ჩავიდოდი.”

დღეს ლიკა გერმანიაში ცხოვრობს, დევნილის სტატუსს ელოდება. სტუდენტი გახდა და საქართველოსკენ გამოხედვაც არ უნდა.


“სახლში მცემდნენ. სხეულის დაზიანებებისა და სილურჯეების გამო, სკოლაში ვერ დავდიოდი. ჩემს მშობლებს ეშინოდათ, რომ უჩივლებდნენ. მეზობლებს ეუბნებოდნენ, რომ ბატონები მქონდა. საჭმელსაც ძალით მაჭმევდნენ. თუ არ შევჭამდი, პირდაპირ სახეში მირტყავდნენ ან საჭმელს ჩემს თვალწინ იატაკზე ასხამდნენ. თავის მოკვლაც ვცადე. ბევრი წამალი ერთად დავლიე, მაგრამ ჩემმა დამ მიპოვა და საავადმყოფოში გამაქანეს.”

“ხანდახან იმაზეც მიფიქრია, ამდენი რომ არ გადამეტანა, არ მებრძოლა, ძალიან სუსტი ადამიანი ვიქნებოდი. ყველაზე ძვირფასი რაც დღეს გამაჩნია, თავისუფლებაა. მხოლოდ ეს მინდოდა.”


მარიამი არასრულწლოვანია, 17 წლის. სამი წლის წინ ერთი გოგო ქუთაისის ტორპედოს სტადიონზე, ქალთა ფეხბურთის გუნდის თამაშის დროს გაიცნო და მოეწონა.შარშან სრულიად შემთხვევით მეტროში კიდევ შეხვდა. მას შემდეგ ერთად არიან. მარიამმა დედასთან გულწრფელად დალაპარაკება სცადა, მაგრამ დედამ კატეგორიულად უარყო ეს ფაქტი, უთხრა, რომ ასაკის ბრალი იყო, რომ გაიზრდებოდა, გადაუვლიდა და აუცილებლად მოეწონებოდა ბიჭები. მას შემდეგ მარიამს დედასთან ამ თემაზე აღარ ულაპარაკია. ვერც სხვასთან ბედავს გამხელას.

დღე არ გავა რაღაცნაირი ცივი და საშინელი მზერა არ ვიგრძნო ხალხისგან. მათ შორის ჩემი ჩაცმის სტილისა და გემოვნების გამოც. იმას თითქოს შევეგუე, რომ ჩემს ქვეყანაში, ორიენტაციის გამო, საფრთხე ყოველდღიურად მემუქრება. ამიტომ საჯაროდ ჩემს გრძნობებს არასოდეს გამოვხატავ. არასოდეს მიცდია ჩემი შეყვარებულისთვის ქუჩაში მეკოცნა. ეს ჩემს თავს ავუკრძალე.” 

“როცა პირველად გოგოებთან დავიწყე ურთიერთობა, ვერასოდეს ვიფიქრებდი, რომ ცხოვრებაში მხოლოდ ისინი შემიყვარდებოდნენ. თავიდან მხოლოდ გატაცება მეგონა. მაშინ 14 წლის ვიყავი.”

“ჩვენი ურთიერთობა არაფრით განსხვავდებოდა სხვა წყვილების ურთიერთობისგან. ჩვეულებრივ, ზოგჯერ ვჩხუბობდით, გვწყინდა, ვშორდებოდით და მერე ისევ ვურგიდგებოდით ერთმანეთს. დღესაც ერთად ვართ.”

“მიუხედავად იმისა, რომ ყოველთვის ვცდილობ, "სხვების" აზრი გავითვალისწინო და ისინი არ გავაღიზიანო, მაინც შევიყვარე და მივიღე ჩემი თავი ისეთი, როგორიც ვარ. ეს არის ერთადერთი, რისი რჩევაც შემიძლია.”

“შარშან დედაჩემს დაველაპარაკე, გამოვუტყდი, რომ გოგოები მომწონდა. ალბათ როგორც ყველა სხვა ქართველი დედა მოიქცეოდა, მითხრა, რომ გარდატეხის ასაკის ბრალი იყო და გამივლიდა. როცა მიხვდა, რომ არ ვიცვლებოდი, კინაღამ გაგიჟდა.”

“ერთ წელზე მეტია, რაც ერთ გოგოსთან სერიოზული ურთიერთობა დავიწყე. ყველაზე ძალიან მიყვარს, ვენდობი და ვაფასებ.”


სალომე 21 წლისაა. 11წლის იყო, როცა პირველად გოგო მოეწონა. ამის აღიარებამ მას მშობლებთან და უცხოებთანაც კი, ძალიან გაუმწვავა ურთიერთობა. ერთხელ სახლიდანაც კი გაიქცა, მაგრამ მშობლებმა ძალით დააბრუნეს. “შემპირდნენ რომ უკეთესად მომექცეოდნენ, მაგრამ როგროც კი სახლში მოვედით, ეკლესიაში წამიყვანეს. ვკარგავდი ჩემს თავს, სხეულს  ვისახიჩრებდი, ღამეებს ვათენებდი ნერვიულობაში. ვერც ვერავის ველაპარაკებოდი გულწრფელად, რატომ ვიტანჯებოდი.”


“ანას ჩემთან მოსვლა აეკრძალა. სახლში ჩაკეტეს მშობლებმა. ძალიან მიჭირს სიტყვებით იმის აღწერა, რაც იმ პერიოდში გამოვიარეთ. საიდუმლოდ გაპარვას მაინც ვახერხებდით და გარეთ, ისეთ ადგილებში ვხვდებოდით, სადაც ვერავინ დაგვინახავდა. ახლაც ასე ვცხოვრობთ. სულ მალვაში.”

“არასოდეს მილაპარაკია გულწრფელად ჩემს მშობლებთან ჩემს ორიენტაციაზე, მათ შორის, არც დედასთან. დარწმუნებული ვარ, მათ ყველაფერი იციან, მაგრამ ურჩევნიათ ეს ჩემგან არ მოისმინონ და თავი მოიტყუონ, ვითომ არაფერი ხდება. სწორედ ამიტომც არიან ჩუმად.”

“მაგალითად, როცა ერთი ყურსასმენით ვუსმენთ მუსიკას, მზერა, რომელსაც ხალხისგან ვგრძნობთ, ისეთი შემაწუხებელია. ძალიან ხშირად გამიგია საზიზღარი კომენტარები, როცა მაგალითად ქუჩაში მოვსეირნობთ. განსაკუთრებით ხმამაღლა კითხულობენ ხოლმე: "ეს გოგოა თუ ბიჭი”?


ნინო, 30 წლის. უკვე მოზრდილი იყო, როცა მიხვდა, რომ ქალები იზიდავდა. საერთოდ არაფერი იცოდა, რას ნიშნავდა ეს; რა სიტყვებით უნდა გადმოეცა ეს გრძნობები, ისიც კი არ იცოდა.

20 წლის გათხოვდა. “ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი ოჯახი რომ შევქმენი. ზუსტად ამ პერიოდს დაემთხვა, როცა ერთი გოგო გავიცანი, რომელსაც აშკარად ვგრძნობდი რომ მოვწონდი.მეც არ ვიყავი გულგრილი და გადავწყვიტე მასთან ურთიერთობა მეცადა. ახლაც, ყოველთვის განსაკუთრებულად ვიხსენებ იმ დროს. პირველად ორგაზმი მაშინ მქონდა და მივხვდი, რომპრობლემასულ სხვა რამეში იყო. ამ დროს 20 წლის ვიყავი.”

ნინომ სცადა დედასთან ამაზე გულწრფელად ელაპარაკა, მაგრამ დედამ ვერ გაუგო; ვერ მიიღო ეს ფაქტად, ამიტომ შეთანხმდნენ, რომ ამ თემას აღარასდროს დაუბრუნდებოდნენ.”
ნინოს ორი შვილი ჰყავს ქორწინებიდან. რა კვალს დატოვებს ეს ჰომოფობიური გარემო მათზე, ეს ერთადერთია რაზეც ღელავსსულ მეშინია, სულ დაძაბული ვარ, რომ ჩემს შვილებს ვინმემ გული არ ატკინოს მხოლოდ იმიტომ, რომ ქალი ვარ და ჩემი პარტნიორიც ქალია. ამ პასუხისმგებლობას გამძაფრებულად ვგრძნობ. ეს ერთადერთი მიზეზია, რატომაც ხმამაღლა არ ვამბობ რომ ლესბოსელი ვარ.”

“არაფერი ვიცოდი სექსუალური უმცირესოსბების შესახებ. არც კი ვიცნობდი ვინმეს ამ თემიდან. ამიტომ რჩევასაც ვერავის ვეკითხებოდი. ვერც ვლაპარაკობდი ხმამაღლა. სახელიც კი ვერ დავარქვი ჩემს მდგომარეობას: რას ვგრძნობდი და რატომ მაინტერესებდნენ ქალები.”

“ბიჭებთანაც მქონდა ურთიერთობა, მაგრამ ორგაზმი არასოდეს განმიცდია. ყოველთვის ჩემს თავს ვადანაშაულებდი და ვამბობდი, რომ ჩემში იყო პრობლემა. მრცხვენოდა, ამიტომ ხმასაც ვერ ვიღებდი.”

“ძალიან ბუნებრივად ვაღიარე ჩემი ორიენტაცია. საბედნიეროდ ისეთ გარემოში დავიბადე და გავიზარდე, რომ ამის გამო არავის გაუკიცხივარ. არც მეგობრები დამიკარგავს.”

“ქორწინებიდან ორი შვილი მყავს. თავიდან, ჰომოფობიურ განცხადებებს სერიოზულად არ აღვიქვამდი და არც მეშინოდა. მაგრამ დღეს უკვე ჩემი შვილების გამო ძალიან მეშინია.”

“საერთოდ ძალიან არ მიყვარს ყველაფრს რაღაც სახელით და ტერმინებით რომ მოიხსენიებენ. უკეთესი არ არის ვთქვა, რომ ქალი ვარ, რომელსაც ქალები მოსწონს. ყოველგვარი ზედმეტი სახელდებების გარეშე.”


აზერბაიჯანი

აზერბაიჯანში საზოგადოება ძველ ტრადიციებს იცავს. სექსუალური უმცირესობების მიმართ საყოველთაო სიძულვილის ენას, გულგრილობა და სრული დაბნეულობაც აძლიერებს. პატრიარქალურ საზოგადოებაში, სადაც ქალისა და მამაკაცის როლი მკაცრად გამიჯნულია, ყველა სხვა დამოკიდებულება მიუღებელია. ამის შედეგია ის, რომ ადამიანები იძულებულები არიან დამალონ იდენტობა, ან მზად იყვნენ სასტიკი მოპყრობისთვის, კრიტიკისთვის, რომელსაც მშობლებისგანაც კი ვერ გაურბიან. განსაკუთრებით, ქალაქისგან შორს, რეგიონებში. საკუთარი იდენტობის საჯარო აღიარება, უმეტესად, ძალადობით, ყველასგან უარყოფით და შეურაცხყოფით სრულდება. ამის გამოა, რომ ადამიანები ორმაგი ცხოვრებით განაგრძობენ ცხოვრებას და ზოგჯერ, საშინლად რცხვენიათ საკუთარი თავისაც.



უმიდი 21 წლისაა, ტრანსგენდერი. ის როგორც გოგო ისე გაიზარდა ძალიან ტრადიციულ და კონსერვატორულ ოჯახში, დებთან და ძმებთან ერთად. ჯერ კიდევ პატარა იყო, როცა თავი არაკომფორტულად იგრძნო საკუთარ კანში, თითქოს უჭირდა როგორ გოგო ისე ეცხოვრა.

ვერ გაბედა მშობლებისთვის ეთქვა, ამიტომ ნუგეშისალამ სინემაშიიპოვა. ეს არტისტების გაერთიანებაა ბაქოში, აზერბაიჯანის დედაქალქში. ძველი შენობის კედლებში, რომელიც ხელოვნების მოყვარულებს, შემოქმედებით და პროგრესულ ადამიანებს აერთიანებს, უმიდმა სახლი იგრძნო.

“ყოველთვის უცხოდ ვიყავი ჩემს სხეულში. წლებთან ერთად ეს გრძნობა უფრო მიძლიერდებოდა, ეს იქამდე გაგრძელდა სანამ მივხვდი, რომ ძველებურად ვეღარ დავხუჭავდი თვალს. გადავწყვიტე, შევცვლილიყავი.”

ის ამბობს რომ ყოველი დღე ბრძოლაა. “უამრავ შეკითხვას ვისმენ ჩემს გარეგნობაზე, თმის ვარცხნილობაზე; ჩემი სხეულიც ყოველდღიურად იცვლება. ეს ყველაფერი კი იქამდე გაგრძელდება, სანამ მე თვითონ ვერ ვიპოვი სიმშვიდეს ჩემს სხეულსა და გონებაში.”

მისი სახელი აზერბაიჯანულ ენაზე “იმედს” ნიშნავს და უმიდსაც სჯერა, რომ ერთ დღესაც იგი მართლა გახდება იმედი ყველა სექსუალური უმცირესობისთვის. “ ჩემი სახელით მომმართეთ. ყველა ჩემმნაირ ადამიანს იმედი ძალიან სჭირდება, ამიტომ ერთ დღესაც მე მინდა გავხდე მათი იმედი.” უმიდი ყველაზე კარგად თავს ბიჭების გარემოცვაში გრძნობს. “ძალიან მინდა ვინც მიყვარს იმათ პორტრეტებს ვხატავდე. იმ განსხვავებებს გამოკვეთავდი, რაც ჩვენთვის უნიკალურია. განსხვავებული ლამაზია.”


ნიგარი 32 წლის არის და ლესბოსელია. პირველად ეს მე-9 კლასში გაიაზრა. დიდი ხანი ჰყავდა ერთი პარტნიორი, რომელიც ინტერნეტში, წყვილების გაცნობის ერთ-ერთ საიტზე გაიცნო. სამწუხაროდ, შვიდწლიანი ურთიერთობა დასრულდა. ნიგარი დღეს ისევ მარტოა

როგორც მის მდგომარეობაში ბევრი სხვა, ნიგარიც ფიქრობს, რომ ერთ დღესაც სხვა ქვეყანაში გადავა საცხოვრებლად. საკუთარი მომავალი აზერბაიჯანისგან შორს წარმოუდგენია, თავისი პატარა მაღაზიით, სადაც სახლის მცენარეებს გაყიდის.

 


“ჩემთვის ყველაზე რთული ადამიანებთან ურთიერთობების აწყობაა, სულ მეშინია რომ არასწორად გაიგებენ ჩემს ნათქვამს ან დამცინიან.”

როგორც მის მდგომარეობაში ბევრი სხვა, ნიგარიც ფიქრობს, რომ ერთ დღესაც სხვა ქვეყანაში გადავა საცხოვრებლად. საკუთარი მომავალი აზერბაიჯანისგან შორს წარმოუდგენია, თავისი პატარა მაღაზიით, სადაც სახლის მცენარეებს გაყიდის. “ევროპაში მინდა წასვლა. იქ ადამიანებს თავისუფლად ცხოვრება შეუძლიათ. არავის ადარდებს შენი ორიენტაცია, არც არავინ დაგცინის და გკიცხავს. ჩემს ქვეყანაში ამ რეალობას წლები გვაშორებს. ადამიანმა სხვანაირად ფიქრი რომ დაიწყოს და აზროვნება შეეცვალოს, დრო სჭირდება.”

“ჩემს ოჯახთან კარგი ურთიერთობა მაქვს, მაგრამ ვერ ვეუბნები რომ ლესბოსელი ვარ.” სახლი, რომელშიც ნიგარი ცხოვრობს, მცენარეებით სავსეა. ყველა კუთხეში ყვავილია. დროდადრო ის კურიერად მუშაობს, საჭმელი დააქვს გამოძახებით. მიუხედავად იმისა, რომ ამ საქმეს მის პროფესიასთან საერთო არაფერი აქვს, მაინც ერთობა ამ სიარულში. ნიგარი პროფესიით მონტაჟის რეჟისორია.


აიდა 21 წლის არის და თავს ლესბოსელად მიიჩნევს. იხსენებს რომ პირველად 12 წლის ასაკში მოეწონა სკოლის მეგობარი გოგო და ძალიან, ძალიან შეეშინდა ამ გრძნობის. დაიბნა. ამ დისკომფორტის მიზეზი მისი ტრადიციული ოჯახი იყო.

უნივერსიტეტში სწავლის დროს შეეცადა გარკვეულიყო და დაფიქრებულიყო თავის გრძნობებზეინტერნეტში ბევრს კითხულობდა ლგბტ ადამიანებზე, 2019 წელს უკვე “Y-peer” ორგანიზაციის წევრი გახდა ბაქოში. ეს ორგანიზაცია სექსუალური უმცირესობების სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხებზე მუშაობს და აიდაც მათი აქტიური წევრია


“მე დამოუკიდებელი გოგო ვარ, ვმუშაობ და მე თვითონ ვშოულობ ჩემი ცხოვრებისთვის საჭირო ფულს, ამიტომაც არ მეშინია და არ მგონია, რომ ვინმეს უნდა დავემალო. მაგრამ ჩემთვის დედასთან ურთიერთობა მაინც ყველაზე ძვირფასია. ის ჰომოფობია და დარწმუნებული ვარ, ვერასოდეს მაპატიებს, რომ ლესბოსელი ვარ. ძალიან მიყვარს და არ მინდა მასთან ეს ემოციური კავშირი გამიწყდეს.”

ის მსახიობიც არის. ხშირად თამაშობს ისეთ სპექატკლებში, რომლებიც სექსუალურ შევიწროებაზე, დისკრიმინაციაზე და ლგბტ ადამიანებზე გვიყვებიან. საჭმლის ფული რომ ჰქონდეს, სუპერმარკეტებში დამხმარედაც უწევს მუშაობა.


სომხეთი



კავკასიის რეგიონში არც სომხეთია გამონაკლისი. სექსუალური უმცირესობები აქაც იჩაგრებიან. ძალადობის შიში ადამიანებს აიძულებთ იზოლაციაში იყვნენ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში არ იაქტიურონ. სინამდვილეში, მათი ყოველდღიურობა უფლებებისთვის ბრძოლაა. სხვანაირად ბედნიერები ვერ იქნებიან. ისინი, ვინც სიჩუმე დაარღვიეს და საჯაროდ თქვეს საკუთარ ორიენტაციაზე, სხვების სახელითაც იბრძვიან. მათი მხრიდან ეს მცდელობაა, სხვებმაც შეამჩნიონ მათი მტკინვეული გამოცდილება. 




20 წლის ნორა ბიგენდერია (ადამიანი, რომელიც დროის ერთ კონკრეტულ მონაკვეთში ერთდროულად ორი გენდერით იდენტიფიცირდება).18 წლის იყო როცა იძულებული გახდა სახლიდან წამოსულიყო, ფიზიკურ და ვერბალურ ძალადობას გამოექცა. სამედიცინო უნივერსიტეტში გააგრძელა სწავლა და ექთნობაზე ოცნებობს. თუმცა, საზოგადოების დამოკიდებულება მის მიმართ ამას თითქოს შეუძლებლს ხდისროგორცკი სახლიდან გამოიქცა, ნორამ მუშაობა მიმტანად დაიწყო, მაგრამ სამსახურიდან მალევე დაითხოვეს: “ჩვენს კლიენტებს ჰომოსექსუალი მიმტანი არ უნდათ,”უთხრა ბარის მეპატრონემსხვა გზა არ დარჩა, სექს მუშაკი გახდა. მან სიმშვიდე თავის პარტნიორთან იპოვა და კიდევ რამდენიმე მეგობარი აბედნიერებს, რომლებმაც ისეთი მიიღეს, როგორიც არის.

“ძალიან მინდა ერთ დღესაც უფრო ემპათიურ საზოგადოებაში ვიცხოვრო, სადაც განსხვავებულს ასე არ მოექცევიან.”

“მე ძალიან დაშინებული ბავშვი ვიყავი. ლაპარაკისაც მეშინოდა, ხმას ვერ ვიღებდი ზედმეტად, ვერც ჩემს გრძნობებზე მათ შორის; თავს ვერ ვიცავდი ვერც ოჯახში და ვერ გარეთ. მაგრამ, თავისუფლების სურვილი ჩემში შიშზე ძლიერი აღმოჩნდა. დავრწმუნდი, რომ ჩვენ ყველა თავისუფლების ძლიერი განცდით ვიბადებით.”

“სექს მუშაკობა საუკეთესო გზა არ არის ფულის საშოვნელად. ნამდვილად არ ავირჩევდი ამას უკეთესი სამსახურის მოძებნა რომ შემეძლოს. ძალიან მიყვარს მედდის პროფესია, მაგრამ პარადოქსია ნამდვილად: ადამიანებს სექს მუშაკობისთვის კიცხავენ, მაგრამ სხვა არჩევანს არ უტოვებენ. ამას მე გადარჩენისთვის ვაკეთებ.”


მო 35 წლის არის და ამბობს, რომ ქვიარ, ასექსუალია. ორი წლის წინ მშობლების სახლიდან წამოვიდა. ტრადიციულ საზოგადოებაში მოლოდინია, რომ ახალგაზრდა ადამიანები, მით უმეტეს გოგოები, მშობლებთან ერთად უნდა ცხოვრობდნენ, ამიტომ მოს გადაწყვეტილებას გამბედაობა სჭირდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მოს მშობლებთან თავის ინდეტობაზე გულწრფელად არასოდეს ულაპარაკია, ის თავის ვნებებსა და სექსუალურ გამოცდილებაზე საჯარო დისკუსიას სოციალურ პლატფორმებზე არასოდეს ერიდება.  მისი ძმა და მშობლები ამ თემაზე მასთან ლაპარაკს ყოველთვის გაურბიან,  თუმცა მო მზად არის მათ შეკითხვებს უპასუხოს.


“მშობლები ბოლოს დამთანხმდნენ ჩემი გრძელი თმა მოკლედ შემეჭრა. ეს ერთგვარი ამბოხის, დამოუმრჩილებლობის გამოხატვა იყო ჩემი მხრიდან. თავიდან მოვიპოვე ბედნიერება, როცა ტრადიციული შეხედულებების მარწუხებიდან გავთავისუფლდი.”


მოს ოჯახს ეჭვი აქვს, რომ ის ლესბოსელია. მო ამბობს, რომ ყველა მცდელობა მათთან დალაპარაკებისა, უშედეგოა. თვითონ ის ფაქტი, რომ მშობლებისთვის მიუღებელია იმაზე ლაპარაკი რაც მათ არ მოსწონთ ან არ ესმით, მოსთვის ძალიან მტკივნეულია.

“ჩემი მშობლებისთვის ჩემი ბედნიერება უფრო მნიშვნელოვანი არ არის, ვიდრე ხალხის აზრი. როცა მათ ჩემს გრძნობებზე ველაპარაკები, თავს უსაფრთხოდ არასოდეს ვგრძნობ.”

“დედაჩემი ჩემთან სტუმრად არასდროს მოდის. მეც უფრო და უფრო იშვიათად ვურეკავ. ჩემს ძველ სახლში მივდივარ, სარეცხს გავრეცხავ და მაშინვე მოვდივარ. შეიძლება იმიტომაც, რომ უთქვამს, სტუმარი უნდა მოვიდეს და იქნებ გრძელი ტანსაცმელი ჩაიცვა, არ მინდა გამოგიჩნდეს ფეხებს რომ არ იპარსავო.”


ელვირა 29 წლის არის და ქალაქ ვანაძორში ცხოვრობს. ის არც-ერთ ორიენტაციას არ აკუთვნებს თავს. “ადრე ხან ვამბობდი რომ ჰეტეროსექსუალი ვარ, ხან ბისექსუალი, ხან პანსექსუალი და ზოგჯერ ქვიარი, მაგრამ ეხლა ეს სახელდებები არ მჭირდება.” ელვირას გაუმართლა, რომ ძალიან მეგობრული ოჯახი ჰყავს. თუმცა, ძალიან რთულია სომხეთში ცხოვრება მაშინ, თუ არ იზიარებ ტრადიციულ გენდერულ როლს, მით უმეტეს რეგიონში, სადაც ძალადობა, დისკრიმინაცია და სტერეოტიპები გაცილებით ძლიერია.


“ჩვენ ყვავილებს ვგავართ, რომლებიც ვცდილობთ ქვიანი ადგილას გახარებას. საერთოდ არ არის სივრცე შენი თავის გამოხატვისთვის, მსჯელობისთვის, ძიებისთვის. ზოგჯერ რობინზონ კრუზო მგონია თავი: შენს გარშემო ცხოვრება მიდის, მაგრამ შენ არ შეგიძლია რაც გაწუხებს, რაც შენთვის მნიშვნელოვანია იმაზე ილაპარაკო.”

“მაგრამ ზოგჯერ ეს ტკივილი ინსპირაციის წყაროა, ზოგჯერ იმედგაცრუების. დღეს ვგრძნობ, რომ ჩემს თავს ვენდობი და უფრო კმაყოფილიც ვარ. თუნდაც ის, რომ შემიძლია ჩემი ტკივილი თქვენ გაგიზიაროთ, კარგია.”


23 წლის მარგო არც ერთ გენდერს არ აკუთვნებს თავს. ისინი  დრეგ ქუინები არიან, რომლებიც ყოველდღიურ ცხოვრებაში სექსუალობაზე საჯაროდ ვერ ლაპარაკობენ. მარგო დღემდე მალავს და თავის იდენტობაზე ახლობლებს ვერ ელაპარაკება. თუ მისი ნაცნობებიდან ვინმე შეამჩნევს, ყველა შეარცხვენს. დედამ და ძმამ იციან, რომ ემოციურად მარგოს მამაკაცები იზიდავს, მაგრამ ამაზე მეტი მის გენდერზე არაფერი იციან და არც აქვს იმედი, რომ მხარს დაუჭერენ.


“ჩემი მშობლები ჩემზე უარს იტყვიან საერთოდ, ჩემს არსებობასაც დაივიწყებენ. ძალიან მტკივნეულია ჩემთვის რომ ასეთი დისტანციაა ჩემსა და ნათესავებს შორის. ისინი პირველები უნდა იყვნენ წესით, ვინც უნდა გამიგონ და გამაძლიერონ. ყველაზე კარგად სწორედ ისინი უნდა მიცნობდნენ.”

“ჩვენ ყველა მარტო ვართ საბოლოო ჯამში. ერთადერთი რისი გაკეთებაც შეგვიძლია ერთმანეთის დახმარება და მხარდაჭერაა, სიმარტოვის შეგრძნება შეგვიძლია შევუმსუბუქოთ ერთმანეთს.”

“ჩემი ოცნებაა ოდესმე ჩემი მშობლებისგან თანაგრძნობა დავინახო. საერთოდ, ოჯახის მთავარი ფასეულობა უპირობო სიყვარული და მხარდაჭერა მგონია.”

მარგოს ბუნებრივად ყოფნა მხოლოდ თავის მეგობრებთან შეუძლია.


მხო, 24 წლის არის და გეია. მის სექსუალურ ორიენტაციაზე მშობლებს ორჯერ უთხრეს, ორჯერვე მხოს თანხმობის გარეშე. პირველად 16 წლის იყო როცა მისმა ძმამ სოციალურ ქსელში პოსტები წაიკითხა და საშინლად სცემა, გარეთ გასვლაც აუკრძალა. მეორედ იგივე რომ განმეორდა, მხო 23 წლის იყო. დამ შემთხვევით მოისმინა მისი ლაპარაკი და ოჯახის სხვა წევრებსაც მაშინვე უთხრა. დღემდე არავინ აღიარებს ოჯახში, რომ მხო გეია. ურჩევნიათ სჯეროდეთ რომ ეს ტყუილია ან სხვა ამხანაგებთან მიმბაძველობის ბრალია.

“ძაან დიდი წნეხია სახლში. საერთოდ არ მინდა ხოლმე სახლში ყოფნა. თუ ვერსად გავდივარ, ჩემს ოთახში ვარ გამოკეტილი. ყველაზე დაუცველი სახლში მგონია თავი. მამაჩემი ყოველთვის პოულობს მიზეზს, რომ მეჩხუბოს. ძალიან ძნელია იმის აღიარება, რომ შენი ოჯახი შენთვის არაფერს წარმოადგენს. დედაზე და ბებიაზე ვერ ვიტყვი ამას ოღონდ. მხოლოდ მათგან ვგრძნობ ზრუნვას და მხარდაჭერას, მიუხედავად იმისა, რომ ისინიც ჩუმად არიან.”

მხო მიმტანად მუშაობს. ყველაზე ძალიან ის მოსწონს რომ სამსახურში მის მიმართ ყველა მეგობრულია. თუმცა, ყოველთვის ასეთი გამოცდილება არ ჰქონია. ბევრჯერ გამოუგდიათ იმის გამო, რომ გეია. “ბედნიერებაა რომ ისეთ ადგილას ვმუშაობ, სადაც არ ვმალავ ვინ ვარ. ტყუილისა და სიყალბის გარეშე უფრო ადვილია თითქოს ცხოვრება. ორიენტაციაც ხომ მხოლოდ სიყვარულს ეხება, რატომ უნდა მიწევდეს დამალვა.”


ლუნა, 23 წლის, ლესბოსელია. 17 წლის იყო მშობლებმა სახლიდან რომ გამოაგდეს. სექსუალური ორიენტაციის გამო, მშობლებთან და ნათესავებთან ურთიერთობის მომდევნო წლებსაც მძიმედ იხსენებს. დედამ ერთხელ დააძალა ფსიქოლოგთან მისულიყო.

ექიმმა მშობლებს უთხრა, რომ ლუნა უნდა “გამოესწორებინათ”. ორი თვე სერიოზულ ფსიქოლოგიურ სტრესში ამყოფეს, რადგან მკურნალობა დაუწყეს. ბოლოს, თვითონ ფსიქოლოგმა თქვა უარი მასთან მუშაობაზე. ლუნა დედას 6 წელია უკვე არ ელაპარაკება. ძმის მადლობელია, რომ მისი ინიციატივით, ორი წელია ურთიერთობა განაახლეს. პირველი ნაბიჯი მას გადმოუდგამს, მიუხედავად იმისა, რომ მშობლები ლუნასთან კონტაქტს მკაცრად უკრძალავდნენ.

“მარტო ვგრძნობდი თავს და თან მძულდა ყველაფერი. იმის გააზრებამ, რომ დედაჩემისგან საერთოდ უარყოფილი ვიყავი, საშინელი ტკივილი მომაყენა. ჩვენ უნდა ვაპატიოთ და გავუგოთ ხოლმე ასეთ დროს ადამიანებს, ისეთები მივიღოთ, როგორებიც არიან, იმიტომ რომ არც ჩვენ ვირჩევთ მშობლებს და არც ისინი გვირჩევენ შვილებს. ზუსტად ასევე არ ვირჩევთ ორიენტაციასაც.”

“დღესაც ვერ ვიტყვი, რომ დედაჩემთან ნორმალური ურთიერთობა მაქვს. უბრალოდ არ ვლაპარაკობთ ამ თემაზე, რომ არ ვიჩხუბოთ. მე ცალკე ვცხოვრობ ჩემს პარტნიორთან და კატასთან ერთად. ასე, ჰარმონიულად ვარ საკუთარ თავთან.”

გამოცემები

იზოლაცია

დონაცია

მთავარი
Chai-khana Survay